مديريت دانش و سازمان هاي آموزشي (2)
مديريت دانش و سازمان هاي آموزشي (2)
مديريت دانش و سازمان هاي آموزشي (2)
نويسنده: ايوب موحدزاده
3- تعريف سازمان آموزشي
سازمان عبارت است از هماهنگي معقول تعدادي از افراد كه از طريق تقسيم وظايف و برقراري روابط منظم و منطقي، براي تحقق هدف با منظور مشتركي، به طور مستمر، فعاليت مي كنند (علاقه بند،1384).
سازمان عبارت است از وجود هماهنگي معقول در فعاليت هاي گروهي از افراد براي نيل به هدف يا منظور مشتركي از طريق تقسيم كار و وظايف و از مجراي سلسله مراتب و اختيار و مسئوليت قانوني (جاسبی،1373).
سازمان عبارت است از مجموعه اي متشكل از گروهي انسان با توانايي ها و ويژگي هاي مختلف كه در جهت رسيدن به هدف با اهداف از پيش تعيين شده، با استفاده از ابزار و لوازم موجود و قابل دسترس، در پرتو روش هاي خاص انجام كار، تحت سرپرستي يا هدايت يك يا چند مدير، و با رعايت موازين و مقررات مشخص يا يكديگر همكاري مي كنند (سرمد، 1384).
مركز آموزشي، موسسه آموزشي و حتي مدرسه، همه به یک مفهوم بكار رفته و به حول تعليم و تربيت اشاره دارد. سازمان آموزشي مكاني است كه وظايف انتقال فرهنگ و شكوفا سازي آن، پرورش همه جانبه فرد و تربيت نيروی انساني ماهر و متخصص را بر عهده دارد و در آن دانش آموزاني براي گذراندن دوره هاي آموزشي كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت به اين مراكز مي آيند. به طور كلي مي توان گفت كه سازمان آموزشي مكاني است كه در آن « تعليم و تربيت » جريان دارد.
4- مديران آموزشي و مديريت دانش
مديريت دانش مستلزم تعيين فرصت ها و تهديدات فراروي سازمان است. پس از آن كه تعيين شكاف دانش سازمان كه گواه بر فاصله بين دانش موجود سازماني و دانش مطلوب و مورد نياز سازمان است، خلاء دانش سازماني را مشخص مي كند.
دانش ضمني و دانش آشكار موجود در سازمان، بايد توسط مدير شناسايي، سازماندهي، مورد استفاده صحيح و انتقال يابد. مديريت دانش مهارتي است كه قابل يادگيري و توسعه مي باشد. دانش را مي توان به شيوه هاي مختلفي از جمله ايجاد شبكه هاي دانش و سازمان هاي دانش محور مديريت كرد. توانايي افراد براي كار در شرايط جديد و بهره گيري از دانش و اطلاعات موجود و انتقال آن، عامل تعيين كننده در پياده سازي راهبرد مديريت دانش در سازمان است (شبکه ملی مدارس ايران).
مديران براي اينكه كاركناني دانش محور داشته باشند بايد سعي كند تا خود را با آخرين دانش هاي روز تطبيق دهند. از ديدگاه مديريت دانش، ارزشمند ترين منابع سازمان، دانش كاركنان مي باشد. در واقع به نوعي تاكيد بر دانش محوري كاركنان هر سازماني دارد. با توجه به اينكه سه عنصر اصلي هر سازمان عبارت است از: نيروي انساني، فرآيند ها و فن آوري، مديريت دانش از يك سو تاكيد فراواني بر نيروي انساني و فرهنگ سازماني به منظور ايجاد روحيه تسهيم دانش و استفاده از آن و از سويي جهت كشف، ايجاد و تسهيم دانش بر روش ها و فرآيند ها متمركز مي شود و در انتها به منظور ذخيره سازي دانش و قابل استفاده كردن آن به هنگام كار گروهي بر روي فناوري متمركز مي شود. نكته حائز اهميت اينكه در مديريت دانش بين تمايل افراد و استفاده از دانش به منظور بهره برداري ابزاري رابطه مستقيمي وجود ندارد. مدير بايد به تغيير از اين ديدگاه كه « تغيير نوعي فرصت است» توجه كند و آن را تحقق بخشد. مدير از طريق ايجاد تغيير و تحول در سازمان و حفظ اين قلمرو، به ابداع حوزه هاي تفكر علمي اثربخش تر در آينده كمك مي كند (فرنچ و بیل1382).
هر چند سازمانهاي آموزشي ما تا حدودي داراي ويژگي هاي سيستم هاي حقوقي باز (اطاعت توأم با انظباط، وجود قدرت در رأس سازمان، اعمال اختيارات از بالا به پايين و رفتار غير شخصي مبتني بر مقررات رسمي) هستند ولي مدير آموزشي بايد اين فرهنگ را در سازمان ايجاد كند كه گرايش به حقيقي و باز شدن نه تنها باعث از هم گسيختگي نظام آموزشي نمي شود بلكه باعث اعتماد به نفس معلمان در انجام هر چه بهتر وظايفشان و آگاهي آنها نسبت به مزاياي مديريت دانش و تغيير و در نتيجه افزايش كيفيت فرآيند ياددهي و يادگيري كه هدف غايي تعليم و تربيت است مي شود (اسکات 1380).
5- مديريت منابع انساني و مديريت دانش
در واقع مديريت منابع انساني مكمل مديريت دانش است كه مديران با علم به آنها متوجه خواهند شد كه اين فعاليت ها بايد بر نيازهاي اساسي زير تأكيد ورزد (آرمسترانگ1381):
1. كشف و توسعه استعداد هاي نهفته كاركنان
2. طراحي فرآيندهايي كه موجب حداكثر شدن ميزان مشاركت كاركنان مي شود
3. فراهم آوردن فرصت هاي ارتقاي شغل براي كاركنان مستعد
4. تاكيد مستمر بر آموزش و توسعه كليه افرادي كه در سازمان مشغول به كار هستند
5. از طريق آموزش كاركنان و فراهم آوردن مستمر فرصت هاي ارتقاي شغل براي آنها، ظرفيت هاي ذاتي ايشان (مشاركت، توان بالقوه و همكاري آنها) را تقويت كند و توسعه بدهد
6. رفاه جسمي و رواني كاركنان را فراهم آورد و بهبود بخشد
7. ايجاد شرايطي براي تصميم امكان دسترسي به تجارب افراد
8. حمایت از طرح هاي تغيير فرهنگ سازمان.
امروزه كاملاً پذيرفته شده است كه پباده سازي موفقيت آميز مديريت دانش مستلزم تعامل مديريت دانش و مديريت منابع انساني است. اين موضوع در نگرش سيستمي به مديريت دانش نيز كاملاً مورد تاكيد قرار گرفته است (نوروزيان،1385).
پياده سازي پروژه هاي مديريت دانش مستلزم پذيرش فرهنگي آن (بعد نرم) توسط كاركنان است. در همين راستا بايد تلاش هاي در زمينه رفتار كاركنان (بعد سخت) به منظور پذيرفتن استفاده از مديريت دانش انجام گيرد. اصولاً چنين پروژه هایی نيازمند حمايت گسترده و مشاركت مديران ارشد سازمان به منظور تسهيل پياده سازي پروژه است.
با توجه به همين موضوع، بسياري از سازمان ها يك نقش جديد را به نام مدير ارشد دانش (Chief Knowledge Officer ) در ساختار سازمان خود ايجاد كرده اند. مدير ارشد دانش مي كوشد تا بر میزان داراييهاي دانش سازمان بيافزايد و به طراحي و پياده سازي استراتژي هاي مديريت دانش بپردازد. فعالیت های را که يك مدير ارشد دانش باید انجام دهد عبارتند از (Turban,2003):
تنظيم اولويت هاي استراتژيك براي مديريت دانش
ايجاد يك مخزن دانش از بهترين تجارب
متعهد كردن مديران ارشد سازمان براي حمايت از محيط يادگيرنده وسازمان
ايجاد يك فرآيند مناسب براي مديريت سرمايه هاي فكري
گردآوري سريع اطلاعات در مورد رضايتمندي مشتريها
سراسري و يكپارچه كردن مديريت دانش.
مدير بايد آگاه به استراتژي مديريت دانش باشد. دانش، محصول يادگيري است اما يادگيري سازماني در صورتي تقويت خواهد شد كه يك استراتژي مديريت دانش منظم طراحي شود و اجرا گردد. استراتژي هاي مديريت دانش به تسهيم دانش از طريق برقراری ارتباط كاركنان با يكديگر و با - منبع- اطلاعات به نحوي كه بتوانند از ديگر تجربيات مستند نيز چيزي ياد بگيرند اشاره دارد.
در گزارش ها، بانك هاي اطلاعاتي، كتابخانه ها، سياست نامه ها، راهنمايي ها و دستورالعمل ها و همچنين مطالب سخنراني، دانش را مي توان يافت. با روش هاي سنتي مثل برگزاري جلسات، كارگاه هاي آموزشي، دوره هاي درسي، كلاس هاي ويژه، انتشارات مكتوب، نوارهاي ويديويي و كاست مي توان دانش را در سراسر سازمان منتشر كرد.
اينترانت (شبكه داخلي) روش سنتي اما موثر براي انتقال دانش و اطلاعات فراهم مي آورد. يك هدف عمده از اين كار، پخش و آشكار كردن دانش مخفي شده است. اين كار را مي توان از طريق مصاحبه های علمي انجام داد، كه دانش بي چون و چرا پذيرفته شده، بيان، تفسير و سپس در سراسر سازمان منتشر مي گردد.
6- راهكارهاي پياده سازي مديريت دانش در سازمان هاي آموزشي
1. تعريف نقش رهبري و مشخص كردن وظايف مديريت. اين امر مستلزم همكاري مديران ارشد، درک فرهنگ سازمان حاكم و برنامه ريزي بر اساس آن است.
2. شناسايي فاصله بين دانش موجود و دانش مطلوب
3. افزايش آگاهي افراد نسبت به مزاياي مديريت دانش. بدين صورت كه به افراد باید آموخت اگرچه به انحصار داشتن قدرت محسوب مي گردد ولي تسهيم آن قدرتي مضاف است
4. مدير بايد در ابتدا بدنبال كميت باشد. استقبال از كميت، افراد را تشويق مي كند تا در مورد نظرات مورد علاقه اشان بينديشند.
5. نهادينه كردن ايجاد احساس ضرورت و فوريت تغيير. مديران نه تنها بايد خود و سازمان را همساز با تغييرات كنند بلكه خود بايد پيش قدم در امر تغيير شوند. و بدنبال ايجاد اين احساس در کارکنان باشد كه تغيير يك نياز فوري و ضروري است
6. تشكيل كميته اي جهت شناسايي افراد فعال و تقدیر از آنها. اين افراد نه تنها شامل كساني هستند كه دانش خود را در اختيار ديگران قرار مي دهند بلكه كساني كه به درستي از دانش ديگران استفاده مي كنند را نيز در بر مي گيرد
7. مديريت محتوا: مديريت محتوا به عنوان مركز مديريت دانش، بر بازار يابي، توزيع و كاربرد - دانش موجود كه قبلاً اخذ شده – تمركز مي كند. به روز و بكارآمد نگاه داشتن دانش با توجه به نيازها و تقاضاي كاركنان يكي از فعاليت هاي كليدي در مديريت محتوا است
8. ايجاد محيطي مبتنی بر اعتماد جهت تسهيم دانش بين افراد
9. فرآهم آوردن شرايطی برای خلق پيروزي ها و موفقيت های كوتاه مدت (بقايی نيا،1386)
يك سازمان آموزشي با داشتن مديري توانا و همكار در كنار تخصص، تجربه و پشت سر گذاشتن مراحل فوق به پيروزي هايي دست خواهد يافت كه به آنها پيروزي هاي كوتاه مدت گفته مي شود. از ويژگي هاي اين پيروزي ها عبارتند از:
قابل رويت بودن آن
مبهم نبودن آن
اين پيروزي ها آشكارا با تلاش هاي همكاران در كميته ارتباط دارد
بوجود آورنده قوّه محركه براي ديگر همكاران مي باشد
مديران و همكاران را در صحنه نگه مي دارد
چشم اندازي روشن نسبت به عملكرد در آينده به بار خواهند آورد.
7- نتيجه گيري
آرمسترانگ، مايكل. (1381). مديريت استراتژيك منابع انساني. محمد اعرابي و داود ايزدي. انتشارات: دفتر پژوهش هاي فرهنگي.
اسكات،ريجارد.(1380). سازمان ها، سيستم هاي حقوقي، حقيقي و باز. محمد رضا بهرنگي.تهران:انتشارات كمال تربيت.
بهرنگي، محمد رضا. (1380). مديريت آموزشي و آموزشگاهي. انتشارات تابان.
بقايي نيا، مريم.(1386). مديريت دانش.پرتو ملت، نشريه داخلي بانك ملت.سال دوم،شماره16.
جاسبي، عبدالله. (1373). اصول و مباني مديريت. تهران: دانشگاه آزاد اسلامي.
سرمد، غلامعلي. ( 1384). روابط انساني در سازمان هاي آموزشي. تهران: انتشارات سمت.
شبكه ملي مدارس ايران.رشد. مديريت دانش .به نشاني: http://daneshname.rosh.ir/mavara/mavara-index.php
علاقه بند، علي. (1384). مديريت عمومي. تهران: نشر روان.
علاقه بند، علي. (1382). مباني نظري و اصول مديريت آموزشي. تهران: نشر روان.
فرنچ، وندال؛ اچ بل،سيسيل. (1382). مديريت تحول در سازمان. مهدي الواني و حسن دانايي فرد.
مك دانلد،جان.(1381). مديريت دانش. ترجمه بدري نيك فطرت. تهران: كيفيت و مديريت.
نوروزيان، ميثم. (1385). دانش مديريت دانش. ماهنامه علمي- آموزشي تدبير. شماره 176 به نشاني: www.imi.ir
Efraim Turban.) 2003( "Information technology for management:
Transforming organizations in the digital economy"، John Wiley & Sons، Ltd.
Gartner Group.(1999). “White papers on knowledge management”. Gartner Group, Stanford .C.T.
Grover, and Divennport, T, H. (2001). "General perspectives on knowledge management: fostering a research agenda". Journal of Management Information Ssystems ,Vol. 18No.
Kanter, J. (1993). "Knowledge management, practically speaking". Information systems management.
Loermans, Jozef. (2002). "Synergizing the learning organization and knowledge management". JOURNAL OF KNOWLEDGE MANAGEMNT.
Nonaka, Ikujior. (1994). "A dynamic theory of organizational knowledge creation". Organization science.
Nonaka & Takeuchi. (1995) "The Knowledge-Creating Company" Oxford University Press.
Vance, D.M. (1997). “Information, knowledge, and wisdom: the epistemic hierarchy and computer-based information system”. Proceeding of the 1997 American Conference on Information Systems. available at: http://hsb.baylor.edu/ramsower/ais.ac.97/papers/vance.htm
منبع : www.mgtsolution.com
/خ
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}